SPEAKER_00 0:00

Als de hemel van koper is, is vandaag het thema. De vorige keer mocht ik spreken over vergeving. De keer daarna over als je in je leven te proef gesteld wordt. Kortom, als ik mag spreken, dan worden het luchtige onderwerpen. Een moeilijk onderwerp. Een uitdrukking die we vaak gebruiken als we verlangen naar God. We bidden. Maar er lijkt geen antwoord te komen. Er lijkt alsof God ons niet hoort, ons niet ziet en niet voor ons is. Het is een uitspraak die ontleend is aan de Bijbel. Je mag de eerste tekst er al wel voorzetten. Het is ontleend aan de Bijbel. Het komt uit Deuteronomi 28, vers 23. Daar staat deze tekst: de hemel boven u zal van kopen zijn op de grond onder uw voeten van ijzer. En het is een hoofdstuk dat gaat over zegen en over vloek. Het is een hoofdstuk van 68 versen, 14 versen gaan over zegen. Mozes mag de woorden van God doorgeven aan het volk en mag hen vertellen: als zij God trouw blijven, hem blijven volgen, zijn geboden onderhouden, dan zal er zegen komen. Vervolgens 54 versen lang, wij zien graag de verhouding andersom. Maar 54 verse lang alleen maar wat er aan ellende staat te wachten als ze God verlaten. En in dat stukje daar staat dit gedeelte. En je proeft wel dat wij gebruiken deze uitspraak tegenwoordig vaak wat anders dan in die Bijbelse context. Want daar gaat het echt over de hemel van koper zal zijn en de aarde van ijzer. En de hemel van koper, dat betekent dat er geen zegen meer kan zijn. Je zou het ook letterlijk op kunnen vatten in die tijd als geen regen. En een aarde van ijzer, kun je niet bewerken. Dus er komt geen zegen uit de hemel en er is dus ook geen groei. En zowel in geestelijke zin, maar ook dat zou je weer letterlijk kunnen nemen in die tijd dat ook het gewas niet groeit. Maar het wordt genoemd als consequentie van mensen die God verlaten. En als wij erover spreken, dan hebben we het vaak over dat verlangen wat onbeantwoord wordt, een oprecht verlangen naar God wat onbeantwoord blijft. Daar gaan we het vandaag ook vooral over hebben. Maar ik wil toch even dat eerste benoemen. En ik stap daar snel overheen. Misschien ook wel te snel, onderwerp voor een volgende keer. Wat kan aan onze kant aan de hand zijn als de hemel van koper lijkt te zijn? Zijn er misschien onbeleden zonden die onze relatie met God in de weg zijn? Of ongeloven, omdat we wel bidden, maar niet in alle oprechtheid ons vertrouwen op God vestigen. Of bidden wij voor dingen waarvan God in al zijn wijsheid zegt, dat is eigenlijk helemaal niet wat jij nodig hebt. Of dit is niet het moment waarop je dat nodig hebt. Allemaal dingen wanneer de hemel van koper kan zijn. En dat we onszelf mogen toetsen van ja, maar wat is mijn rol daarin? Goed, dat gezegd hebben, dan gaan we door naar. Wat dan als dat oprechte verlangen in je hart leven, hebben we dan net gezongen, dat lied Draw Me close to You. Dat oprechte verlangen naar meer van God. En misschien heb je hier laatst wel in die getuigenissendienst gezeten prachtige verhalen gehoord over wat God doet in mensenlevens. En je denkt bij jezelf, ja, maar niet bij mij. Niet bij mij. Of zit je in momenten van je leven in geestelijke strijd, in rouw, verdriet, en je zorgen en je pit en je schreeuwt het uit naar God. En dan komt niks. Hij is er niet voor jou. Hij lijkt je vergeten. Nou, dit was het makkelijke stukje van de preek. Dan komen we nu bij het moeilijke gedeelte. Want wat dan te zeggen: En als ik mag spreken, dan bereid ik me voor. En dan doe ik volgens het al oude principe ora het labora, dus bid en werk. Ik bid ervoor en ik ga ermee aan de slag. En meestal mag ik dan ervaren dat de dingen ook op zijn plek vallen. En dat je een boodschap hebt waarvan je denkt. Misschien zijn dit de woorden die ik mag uitspreken. En deze keer was het een geweldige worsteling. En ik kan me niet herinneren dat ik eerder zoveel moeite heb gehad om tot een verkondiging te komen. Ik voelde me een beetje als je een kaartje moet schrijven naar iemand die of een. kijk, Johan die lacht al. Als je een kaartje moet schrijven of een bericht wil sturen, je weet niet zo goed wat je moet zeggen. Heb je van die voorgedrukte bijbeltekst op een kaartje en denkt: ja, mooi, maar niet nu. Misschien de volgende keer. En je bladert zo door je kaartjes heen en je zit te denken: wat moet ik dan toch zeggen? Het is moeilijk. En dat vond ik dus ook in de voorbereiding. De Bijbel staat vol met prachtige belofte over wat God doet. En dat hij trouw is, we hebben het ook aan het begin van de dienst weer gezegd. Hij laat niet los, wat zijn hand begonnen, het is allemaal waar. Maar op die momenten van duisternis in je leven, ervaar je het niet zo. En wat dan te zeggen? En ik heb echt geworsteld, en dan is Hermine, mijn vrouw thuis, mijn eerste slachtoffer, daar heb ik het mee over gehad. Ik heb het zelfs met mijn moeder over gehaald, die zei: maar jongen, dat zijn ook geen makkelijke dingen haalt ze gelijk aan. Het leek alsof de hemel van kopen was, inderdaad. Ik heb met Bennard nog een mooi gesprek gehad. Hij is goed met computers, maar een mooi geloofsgesprek kun je ook met Ben Aad hebben. Van de week. Christian van Renslaar is nog bij mij op bezoek geweest. Met al die mensen heb ik gesproken over wat moet je nou hierover zeggen? Als je niet wil vervallen in goedkope en makkelijke antwoorden. Christian Ho, dat mag je niet zeggen in de project. In de Bijbel staan geen goedkope en makkelijke antwoorden. Want het offer van God, de genade van Christus is wel voor ons gratis, maar was niet goedkoop. Bij deze heb ik dat ook genoemd. Maar wat heb ik meegenomen uit de woorden die zij meegaven, twee dingen. Ze hebben veel meer meegegeven met twee dingen. Het eerste wat ze zeiden is. vertel dit gewoon. Want dit is ook wat het is als het gaat over als het hemel vankoper is. Het is een worsteling. Dus maak mensen gewoon deelgenoot van je worsteling. Dus bij deze. We hoeven elkaar niet altijd voor te houden alsof we alle antwoorden hebben en alle antwoorden weten. Het kan soms ook een worsteling zijn. Het tweede, en met name Christian zei het heel mooi. Hij werkt natuurlijk veel met ouderen in onze gemeente. En dan kom je in een levensfase waarin je vaak verlies hebt, waar ziekte een rol speelt, zorg afscheid nemen van mensen die het dierbaar zijn. Sommige ouderen kunnen fantastisch getuigen van hoe God altijd trouw is geweest in hun leven, ook door de moeilijke momenten heen. Maar ook daar zijn de mensen die zeggen dat het lijkt wel alsof de hemel van koper is. En Christian zei als ik één ding geleerd heb in mijn tijd als pastoraal medewerker is het wel dat het soms ook heel goed is om stil te zijn, stil te staan bij wat er aan de hand is en niet te snel naar antwoorden te gaan? Ik heb geleerd dat dat ook een verschil is tussen mannen en vrouwen. Mannen die hebben de neiging om te zeggen er is een probleem. Laten we een stappenplannetje ontwerpen om tot de oplossing te komen. Vrouwen zijn beter in om met elkaar in gesprek te gaan over dat probleem. En wat betekent dat voor jou? En wat voel je daarbij om dat gesprek te voeren en daar echt bij stil te staan? Christian zei dat moest ik leren in mijn tijd van Pastoraat daar gewoon bij stil te staan. En dat bevestigte me wel in de lijn. Want al zoekend in de Bijbel was ik uitgekomen bij Psalm 88. Is er iemand hier die Psalm 88 als lijfpsalm of als liezelingspsalm heeft? Dat kon ik me ook al niet voorstellen. Want Psalm 88 wordt vaak aangeduid als de zwarte psalm in de Bijbel: Een Psalm waar je vaak ziet, ook in de klaagpsalmen denk aan het Psalm van David we straks gaan we er ook nog een lied zingen die erop gebaseerd is: Hoe lang vergeet u mij, ziet u mij nog wel, maar er zit altijd de omkeer in, maar ik ken u trouwen en een liefde. Deze psalm heeft daar niets van. We gaan het met elkaar lezen en ik zal tussendoor ook een aantal keer wat over zeggen, een Psalm van de Korachieten voor de koorleider op de wijs van de Rietpij een beurdzang. Een kunstig lied van de Esseragiet Heman. En kunstig lied mag je ook vertalen met een onderwijzing: Heer God, mijn redder. Een belangrijke eerste zin: deze Psaal komt dus niet voort uit ongeloof. Hij kent God als zijn redder. En dat is ook vaak in onze gebeden: we bidden niet het ongeloof, wij kennen God als redder en daarom leggen we alles bij Hem neer. Overdag schreeuw ik het uit. S'nachts zit ik stil voor u neer. Laat mijn gebed u bereiken. Luister naar mij klagen. Ik word door rampspoed bezocht of door rampen bezocht. Mijn leven nadert het dode rijk. Ik hoor bij wie afgedaald zijn in het graf. Ik ben als een man aan het eind van zijn krachten een naamloze doden. Ik ben als een gesneuvelde in een massagraf, aan wie u niet langer denkt, losgerukt uit uw hand. Sommige Bijbelverklarers zeggen, dat zou heel goed kunnen zijn, we weten niet zoveel van deze man die deze Psalm geschreven heeft. Het zou heel goed kunnen zijn dat hij echt iemand was die aan het eind van zijn leven was, waar de dood naderden. Maar het kan ook heel goed zijn: dat is natuurlijk poëzie, het is een dichter, dat hij de dood symbool neemt voor de toestand in zijn leven. Zijn geestelijke toestand is dor en dood. En daarom vergelijkt hij zich met iemand die ten dode opgeschreven is. U hebt mij onder in de keil gelegd, in de duister van de diepte. Uw toorn drukt zwaar op mij. Hij ervaart het als een straf, zoals wij soms denken. Waarom overkomt mij dit? Waarom mag ik niet iets van u ervaren? Uw golven slaan over mij heen. Bekende hebt u van mij vervreemd. Afgrijzen roep ik bij hem op. Ook daar zeggen sommige Bijbelverklarers. Het kan heel goed zijn dat hij een bepaalde ziekte had, bijvoorbeeld een huidziekte, waardoor hij ook naar was om te zien, maar ook afstand moest houden van de mensen. Maar het kan ook heel goed betekenen iets wat we in deze tijd ook nogal kennen, dat als je omkleed bent met ellende verdriet, dat mensen soms een afstand van je nemen, omdat zij er ook geen raad mee weten. Ze weten niet zo goed wat ze moeten zeggen, wat ze moeten doen. Dus ze lopen maar even om je heen. En dat kan zo'n moment van afstand betekenen. Ik ben ingesloten en ik zie geen uitweg meer. Mijn ogen zijn dof van ellende. Ik roep u aan, Heer, elke dag. En strek mijn handen naar u uit. Doet u aan de dode wonderen? Staan schimmen op om u te loven? Komt uw liefde in het graf ter sprake, of uw trouwen in de afgrond? Of weet men in de duisternis van uw wonderen, of van uw weldade in het land der vergetelheid? Daarom roep ik om hulp, Heer, elke morgen naderk u met mijn gebed. Wat we net ook zagen met die ijzer en adem. Als hij niet God kent, hoe kan hij dan een getuige zijn? Dat bedoelt u met dit gedeelte. Hoe kan hij een getuiger van God zijn? Daarom roep ik om hulp, Heer, elke morgen naderk u met mijn gebed. Waarom Heer, verstoot u mij en verbergt u voor mij uw gelaat? Ik ben verzwakt van jongs af in doodgevaar. Verwijst het moet ik uw woede verduren. De gloed van uw toon overweldigt mij. Uw verschrikkingen maken mij sprakeloos. Als water omringen ze mij dag en dag. Van alle kanten sluiten ze mij in. Mijn beste vrienden heb u van mij vervreemd. Mijn enige met gezel is de duisternis. Deze Psalm eindigt met het woord duisternis. Geen hoop, geen licht die doorstraalt. Duisternis. En dat is dan ook wat het op die momenten in je leven is. Hoe je het ervaart. En zul je misschien zeggen, is dit dan waar we de week mee in moeten gaan? Is er geen andere boodschap? Volk gaat het over God die spreekt. Vandaag wil ik niet te snel naar antwoorden. Niet te snel naar oplossingen. Nee, dit is er ook. En ik noemde bij de aanhef van de Psalm dat je het ook mag zien als een onderwijzing, dus we kunnen daar dingen van leren. Ik wil twee dingen uit deze Psalm halen. Misschien zijn er allerlei andere passages die jou opgevallen zijn en die jou aanspreken. Twee dingen uit deze Psalm. In de eerste plaat: er is een stuk erkenning en herkenning wat er in je leven gebeurt. We spreken hier graag over de bijzondere dingen die God doet. We spreken vaak niet zo graag over de momenten. Misschien schamen we ons ervoor. Dat we zeggen, ja, ik ervaar dat helemaal niet zo. Ik voel God helemaal niet dichtbij. Deze psalm laat zien. Daar mogen we het ook over hebben. God heeft deze psalm die een regelrechte aanklacht is aan Hem, een plek gegeven in de Bijbel. Zodat wij ook mogen zien. Dat is er ook. We kwamen nog tot het idee om twijfelddiensten in plaats van gedugenisendiensten. Je leek ook niet zo goed idee ben uit. Maar het is wel, en we mogen het daar ook over hebben. Het tweede wat ik eruit wil halen, is dat je door de Psalm heen ziet, dat de schrijver van die Psalm steeds zegt. Ik kom bij u elke dag weer, elke ochtend en in de nacht, ik kom bij u, ik blijf bidden, hij blijft bidden, hij blijft bidden. En dat deed me denken aan de gelijkenis die Jezus vertelt over de onrechtvaardige rechter, die geen recht wil spreken in de zaak van een weduwe. En die weduwe die blijft aan zijn hoofd zuren, die blijft aan zijn hoofd zuren. En die onrechtvaardige rechter, ook al heeft hij geen enkele boodschap aan die vrouw, die denkt om het van het gezeur af te zijn, zal ik recht spreken in haar zaak. En hij zegt en dan zegt Jezus: Hoeveel meer zal het niet zijn bij uw Hemelse Vader? Dat uiteindelijk zal horen naar het gebed. Dus laten we vasthouden, ondanks alle omstandigheden. Toen zei Christian: er staan ook veel mensen naast. Het gaat hun zelf niet aan, maar ze staan er wel naast: naast een dierbare, naast een gemeenteleid, een broeder of zuster die in een diepdaal in zijn of haar leven zit. Het voert te ver, het is te warm, de tijd duurt is te kort om daar nog heel uitgebreid om in te gaan, maar ik wil er twee dingen over zeggen. In de eerste plaats, ik heb het hier neergezet: wees wijs. Iemand leerde mij ooit Bijbelkennis is een geweldige gave. Als je veel van de Bijbel weet en allerlei teksten kunt opdreunen, geweldig, wat een genade als je dat mag weten. Maar hij vroeg mij, wat is het verschil tussen kennis en wijsheid? Ik moest hem met Antwoord schuldig blijven, en die zei timing. Weten wanneer wat op zijn plek is. En ik moest daarbij denken aan het verhaal van Job. Job krijgt allerlei rampspoed over zich uitgestort. Zijn vrienden komen bij hem en wanneer gaat het mis? Als ze beginnen te praten. Zeven dagen lang staat er in de Bijbel, zitten ze gewoon bij hem. Ze zijn gewoon bij hem. Ze zijn er voor hem. In al zijn ellende zijn er ze laten hem niet in de steek. Dan beginnen ze te praten en te redeneren. En dan gaat het mis, dan doen ze onrecht aan de situatie van Job. Zelfs God spreekt aan het einde van het Bijbelboek uit dat ze de plank volledig misloegen. Soms is het gewoon de wijsheid zit in er gewoon zijn. Het tweede, heb ik me even hier neergezet als wezenengel. Het voorbeeld daarvan is het verhaal van Elia. We kennen allemaal dat verhaal wat veel verteld op zondagschool en de basisschool, omdat het zo'n prachtig indrukwekkend beeldend verhaal is van Elia die op de karmel is en dan die strijd aangaan met de Baalpriesters. Kennen jullie dat verhaal? Ze moeten allebei een stier en altaar oprichten en een stier leggen ze daarop om een brand over te brengen. En ze mogen alles doen, maar ze mogen niet het brand overzelf aansteken. Ze moeten bidden tot God of hij het aan wil steken. En die Baalpriestes en die Ashera priestes. De hele dag ze dansen, ze zingen, ze slaan zichzelf, ze snijden zichzelf. Maar alles wat er gebeurt, er komt geen vuur uit de hemel. En Ilia laat er nog wat water overheen gooien. En maakt er nog wat. Je zou bijna zeggen, hij maakte nog een beetje theater bij. Maar dan bid hij. En er komt een vernietend vuur uit de hemel. En dat stier verbrandt, dat water verdampt. En zelf staat er bij de stenen verpulveren van de hitte die uit de hemel komt. En dan komt dat verhaal, komt Izebel ter orde de koningin. En die zegt: De goden mogen met mij doen wat ze willen, als ik niet voordat het morgen deze tijd is, Elia te dood heb gebracht. En dan zou je misschien denken, nou, Elia is op de pieken van zijn geloofsleven. Hij heeft net de grote kracht van God gezien in zijn leven. Dan zou je misschien denken, nou, Isabel, kom maar op, wie ben jij? Maar dat doet hij niet. Elia gaat er als een haas van door. En ik las in een van de Bijbelverklaringen dat de afstand die hij aflegt in één dag, dan doet men norma zes dagen over. Dus hij heeft echt een sprint getrokken om er vandoor te gaan. Dan komt hij uiteindelijk in een woestijn terecht. En dan zegt hij, laat mij maar sterven. Het heeft allemaal geen zin meer. En vermoeid valt hij in slaap. En dan zou je misschien verwachten dat God bij hem komt en misschien bemoedigend zegt: van je, denk nou aan wat je mocht doen. Denk aan de wonderen die er gebeurd zijn. Hou daaraan vast. Je zou misschien verwachten dat God misschien wel streng is. Die zegt, wat doe je nou? Ik heb zoveel van mijzelf laten zien in jouw leven. En nu geef je het op. Maar dat gebeurt allebei niet. Het bijzondere wat er gebeurd is, is dat God een engel stuurt, die maakt Elia wakker. En die zegt eet en drink wat. En Elia eet en drinkt en hij valt in slaap opnieuw. En de engel komt een nieuw bij hem, maakt hem opnieuw wakker en zegt et en drink wat. Want de weg die je moet gaan, zou anders te zwaar zijn. En vervolgens gaat hij de woestijn in. Na 40 dagen spreekt hij met God in de grot. Maar ik vond het wel een heel mooi beeld. Dat dat ook is, en daarom heb ik wezen Engel, dat dat ook is wat we voor mensen soms kunnen zijn. Dat zit het niet in de veelheid van woorden, zit het niet in de grandioze dingen. Gewoon et en drink wat. Want je reis, je levensreis, zou anders misschien te zwaar worden. Dus ik vat het samen. Vier dingen om mee te nemen: eerst de erkenning en de herkenning van de momenten, de diepe dalen die in je leven kunt hebben waarin je Gods aanwezigheid ervaart. Afwezigheid ervaart. Hou vast onder die omstandigheden. Als je daarmee te maken krijgt bij een broeder of zuster of bij een geliefde. Wees wijs. Wees wijs. En wees een engel. Gewoon in de praktische dingen. Amen.